Он солигдох мөчид бид өөртөө амлалт өгдөг. Илүү эрүүл амьдрах, шинэ дадал хэвшүүлэх, илүү сахилга баттай хүн болох… Гэхдээ энэ бүхэн бодитой юу, эсвэл жил бүр давтагддаг түр зуурын урам зориг уу? Сүүлийн үеийн сэтгэл судлал, зан төлөв судлалын хариу сонирхол татна.

Энэ үзэгдлийг судлаачид “Fresh Start Effect” буюу шинэ эхлэлийн нөлөө хэмээн нэрлэдэг. Он солигдох, төрсөн өдөр, шинэ ажил эхлэх зэрэг цаг хугацааны “зааг” нь хүний тархинд “өмнөх би”-гээсээ сэтгэлзүйн хувьд салж, шинэ зан төлөв эхлүүлэх боломж олгодог байна.

Тархи яагаад шинэ оноор урамшдаг вэ?

Harvard Business School-ийн зан төлөв судлаач Кэти Милкманы багийн тайлбарласнаар, шинэ он бол тархинд “reset” товч дарж буй мэт нөлөө үзүүлдэг. Өнгөрснөө “алдаа” гэж ангилж, ирээдүйгээ илүү цэгцтэй төлөвлөх хандлага нэмэгддэг аж.

Гэвч нэг том саад бий — дадлын инерц. Тархины суурь зан төлөвийг удирддаг basal ganglia нь огцом өөрчлөлтийг эсэргүүцдэг учраас “шинэ хүн” болох шийдвэр дан ганц хүсэл дээр тогтдоггүй.

Жижиг өөрчлөлт – бодит үр дүн

Японы Кэйо их сургууль-ийн 2024 оны судалгаагаар зорилгоо томоор бус, маш жижиг алхмаар тодорхойлсон хүмүүсийн амжилт 2.6 дахин өндөр байжээ. Жишээ нь:

• “Жин хасна” гэхээс илүү “өдөр бүр 10 минут алхана”

• “Их уншина” гэхээс илүү “өдөрт 2 хуудас уншина”

Эдгээр нь тархинд дарамт үүсгэхгүйгээр шинэ дадлыг бэхжүүлэх боломж олгодог байна.

“Шинэ хүн” болох нь нэг өдрийн шийдвэр биш

Судалгаануудын нийтлэг дүгнэлт нэг л зүйл рүү чиглэнэ:
Шинэ он өөрийгөө өөрчлөх шалтгаан байж болно, харин өөрчлөлт бол үйл явц.

2024 онд Европын 12 улсад хийсэн олон улсын судалгаагаар өөрийгөө “шинэ хүн болсон” гэж үнэлсэн хүмүүсийн дийлэнх нь өөрчлөлтөө 1-р сард бус, 3–4 сарын дараа бодитоор мэдэрч эхэлсэн гэж хариулжээ.

Шинэ он шинэ хүн болгох ид шидгүй. Харин шинэ он бол өөрчлөлтийг эхлүүлэх сэтгэлзүйн цонх юм. Тэр цонхоор орж чадах эсэх нь бидний зорилгын бодит байдал, тэвчээр, жижиг алхмуудаас хамаарна.

Магадгүй энэ жил “шинэ хүн” болохын оронд хуучин өөрийгөө 1 хувиар сайжруулах нь хамгийн бодит шийдэл ч байж мэднэ.