Авлигатай тэмцэх газраас (АТГ) нийтийн албан тушаалтнуудын хөрөнгө, орлогын мэдүүлэгт хяналт шалгалт хийх явцдаа олон улсын эрх зүйн “Unexplained wealth order” буюу “Үндэслэлгүй хөрөнгө хураах тушаал”-ын жишгийг Монгол Улсад анх удаа амжилттай хэрэгжүүллээ.

Хэргийн товч агуулга:

Нийтийн албан тушаалтан "А" нь "Toyota Lexus RX-450” автомашин худалдан авсан бөгөөд үнийн дүнгийн 45,000,000 (дөчин таван сая) төгрөгийг хаанаас, хэрхэн олсноо хууль ёсны дагуу үндэслэлтэй тайлбарлаж чадаагүй байна.

Хэдийгээр энэ үйлдэл нь Эрүүгийн хуульд заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангахгүй байсан ч Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.8-д заасан "зургаан сарын цалин хөлс, орлогоос даруй давсан хөрөнгийг хууль ёсны дагуу олсноо тайлбарлаж чадахгүй байх" гэх авлигын зөрчлийн шинжийг бүрэн агуулсан нь нотлох баримтуудаар тогтоогджээ.

Шүүхийн шийдвэр:

АТГ-аас тухайн үндэслэлгүй хөрөнгө болох 45 сая төгрөгийг хурааж, улсын орлого болгох хүсэлтийг шүүхэд гаргасан юм. Анхан шатны шүүх хэргийг хянан хэлэлцээд дараах хуулийн заалтуудыг үндэслэн шийдвэр гаргав:

• Авлигын эсрэг хуулийн 33.2: Үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн нь тогтоогдвол хөрөнгө, орлогыг хураах.

• Зөрчлийн тухай хуулийн 4.1.3: Хууль бусаар олсон хөрөнгө, орлогыг хурааж улсын орлого болгох.

Уг шийдвэрийн дагуу АТГ-ын барьцаа, хохирлын дансанд байршуулсан 45 сая төгрөгийг улсын төсөвт төвлөрүүлэхээр эцэслэн шийдвэрлэлээ.

“Unexplained Wealth Order” гэж юу вэ?

Олон улсын эрх зүйд хэвшсэн энэхүү ойлголт нь албан тушаалтан өөрийн хөрөнгийн эх үүсвэрийг хууль ёсны дагуу олсон гэдгээ нотолж чадахгүй тохиолдолд, заавал эрүүгийн хэргийн урт хугацааны мөрдөн байцаалт хүлээлгүйгээр, шүүхийн журмаар тухайн хөрөнгийг шууд хураан авах тогтолцоо юм. Энэ нь авлигатай тэмцэх, төрийн албыг цэвэр тунгалаг байлгах хамгийн үр дүнтэй механизмуудын нэгд тооцогддог.